De feiten over gft-inzameling op een rij

Wanneer het einde van een contract met een inzamel- en verwerkingsbedrijf in zicht komt, her overwegen veel gemeenten de gft-inzameling. Nut en noodzaak komen daarbij aan de orde. Uit de praktijk blijkt dat vaak argumenten een rol spelen die bij nadere beschouwing niet of niet helemaal kloppen. De hoogste tijd voor een nadere beschouwing.

Wettelijke verplichting
Het wekelijks gescheiden inzamelen van gft-afval is een wettelijke verplichting opgenomen in de Wet milieubeheer (Wm). Gemeenten kunnen een deel van hun grondgebied van deze verplichting uitsluiten. Daarvan dienen ze melding te maken bij de VROM-Inspectie en de inspectie advies te vragen. De inspectie toetst de ontheffing aan de ontheffingscriteria die de Wm noemt. Aanvragen die hieraan niet voldoen, worden afgewezen.

Financiële overwegingen
‘Gescheiden inzameling van gft-afval is duurder dan inzameling ervan samen met het restafval’ is een regelmatig aangevoerd argument om te stoppen. Het is vaak niet waar. Gescheiden inzameling kan zo'n 10 tot 20% goedkoper zijn. Hieraan zijn de volgende redenen:

• Gft-afval verbranden (samen met het restafval) is per ton vaak tientallen euro’s duurder dan composteren.
• Tegenover het vervallen van de kosten van de gescheiden inzameling van gft-afval staan extra kosten op het gebied van de integrale inzameling, door andere routes rijden, frequenter rijden, de aanschaf van meer of ander materieel enzovoort.      

Algemene uitspraken over het kostenverschil tussen gescheiden en gezamenlijk inzamelen van gft- en restafval zijn nauwelijks te doen. In het kader van de evaluatie van het beleid voor gft-afval is een model ontwikkeld waarmee per situatie de kosten voor gescheiden inzamelen van composteren en integraal inzamelen en verbranden kunnen worden vergeleken. De verwerkingsprijzen die een gemeente betaalt blijken van zeer groot belang op het totaalplaatje. In veel gemeenten is gescheiden inzamelen en composteren voordeliger dan integraal inzamelen van het gft-afval met het restafval en verbranden ervan. Neem voor gebruik van het model contact op met de NVRD.

Gedifferentieerde doelstellingen
Als landelijke hoofddoelstelling geldt dat minstens 60 procent van het huishoudelijk afval gescheiden ingezameld of nuttig toegepast moet worden. In het LAP zijn per stedelijkheidsklasse gedifferentieerde doelstellingen voor afvalscheiding overeengekomen. Op basis hiervan zijn richtlijnen vastgesteld voor de gescheiden inzameling per component (waaronder gft-afval), die voor gemeenten niet verplichtend maar richtinggevend zijn. Het halen van de landelijke 60 procent-doelstelling is echter onmogelijk zonder gescheiden gft-inzameling, want de stroom gft-afval is erg omvangrijk.

Overigens lijkt het stoppen met gescheiden inzameling van gft-afval in praktijk ook twijfel te zaaien bij de burger om andere componenten (glas, papier) gescheiden in te zamelen. Stopt men in een deel van de gemeente gescheiden inzameling van gft-afval, dan is voldoende aandacht voor de inzameling van de overige componenten in de communicatie essentieel.

Europees beleid
Een ander gebruikt argument om (deels) met gft-inzameling te stoppen, is dat de huidige inzamelingswijze vanuit Europa onder druk staat. In de praktijk biedt het Europees beleid echter een steun in de rug voor de Nederlandse praktijk van gescheiden gft-inzameling. Zo wordt momenteel gewerkt aan Europese normen voor compostkwaliteit, die de afzetmogelijkheid voor Nederlandse compost vergroten. Alom wordt namelijk erkend dat gescheiden inzameling van gft-afval een bijdrage kan leveren aan de Europese doelstelling om de hoeveelheid te storten afvalstoffen terug te dringen. Tevens is uit recent Europees onderzoek gebleken dat de gescheiden inzameling van gft-afval ook uit financiële overwegingen de te volgen route zou moeten zijn. Aanvankelijk werd gevreesd dat de Europese verordening ‘dierlijke bijproducten’ het Nederlandse gft-beleid ernstig zou belemmeren, maar inmiddels is duidelijk dat dit niet het geval is. Zie voor de relatie met de Europese richtlijn Biowaste ook onder Evaluatie beleid gft-afval.

Horst aan de Maas
Bij heroverweging van de gft-inzameling wijzen velen naar de gemeente Horst aan de Maas. Hier is, een pilotproject uitgevoerd om te bekijken of het mogelijk is om de milieuefficiëntie van de gft-inzameling te verbeteren. Horst aan de Maas heeft zich toegespitst op de gescheiden inzameling van tuinafval. Tegelijkertijd is thuiscomposteren gestimuleerd door het gebruik van de Biocom-bakken voor groente- en fruitafval. Gescheiden inzameling van dit afval krijgt geen prioriteit meer. Horst streeft daarbij naar het verhogen van de gescheiden ingezamelde hoeveelheid tuinafval naar 150 kg (25 kg meer dan de LAP-richtlijn voor gft totaal).