Veelgestelde vragen

Uiteindelijk is de zon de meest duurzame energiebron. Technologie voor omzetting van zonlicht in energie kent nog een laag rendement en is vrij duur, maar de ontwikkelingen op dit terrein gaan snel. Biomassa kan in de komende decennia een belangrijke rol spelen in een overgangstraject naar grootschalige toepassing van zonne-energie. De urgentie om op korte termijn de leveringszekerheid van de energievoorziening te verbeteren en de CO2-emissies fors terug te dringen maken inzet van hernieuwbare bronnen zoals biomassa en windenergie de komende jaren noodzakelijk.

Planten op het land en in het water binden CO2 uit de atmosfeer. Daarmee draagt de toepassing van deze grondstoffen nauwelijks bij aan de mondiale uitstoot van CO2. Alleen een beperkte input van energie bij teelt en verwerking van gewassen zorgt ervoor dat het gebruik van groene grondstoffen niet volledig klimaatneutraal is. Niet alle groene grondstoffen zijn echter duurzaam. Het platform acht onderstaande grondstoffen wel duurzaam:

• reststromen uit de landbouw,
• organische afvalstromen uit industrie (met name de food/feed-industrie),
• overschotten aan landbouwproducten,
• geteelde gewassen (onder de strikte voorwaarden dat teelt niet de biodiversiteit aantast en dat bovendien de lokale voedselvoorziening niet in het gedrang komt).    

Door een projectgroep onder voorzitterschap van prof. Cramer zijn begin 2007 duurzaamheidscriteria geformuleerd voor de productie en bewerking van biomassa in energie, brandstoffen en chemie. 

Nee. Nederland gaat duurzaamheidseisen stellen aan het gebruik van groene grondstoffen. Per land zal onderzocht worden of de voedselvoorziening gewaarborgd wordt en of de productie van energiegewassen niet ten koste gaat van de biodiversiteit. Prijsstijging van voedingsgewassen door de vraag naar energiegewassen is nog steeds beheersbaar. De schommelingen in de voedselprijzen zijn vooralsnog grotendeels gerelateerd aan (mis)oogsten en lokale subsidieregimes. De toenemende vraag naar landbouwproducten, zowel voor voedsel als energietoepassingen, zal leiden tot een hogere economische waarde van de landbouw en tot extra aandacht voor verhoging van de landbouwefficiëntie voor zowel de voedsel- als de energievoorziening.

• Bijdrage aan de leveringszekerheid, de beschikbaarheid is in veel mindere mate geografisch beperkt.
• Hoge bijdrage aan reductie CO2-emissies.
• Groene grondstoffen zijn hernieuwbaar, dus geen uitputting van voorraden.
• Diverse toepassingen zijn nu al goedkoper dan de fossiele alternatieven, bij prijzen vanaf 40 dollar per vat is biomassa voor bepaalde toepassingen al concurrerend.
• Groene grondstoffen kunnen voor álle toepassingen worden ingezet waarvoor nu fossiele grondstoffen gebruikt worden: elektriciteit, warmte, transportbrandstoffen, materialen en chemicaliën. Voor andere duurzame alternatieven voor fossiele brandstoffen geldt dit voordeel niet.    

Bioraffinage is een sleuteltechnologie: het splitsen van de plant in een aantal fracties (bijvoorbeeld eiwitten, koolhydraten, olie, vezels), die separaat verwerkt worden tot voedsel/veevoer, chemicaliën en transportbrandstoffen. De fracties die niet tot een hoogwaardig product opgewerkt kunnen worden, kunnen via thermische conversie worden omgezet in elektriciteit en warmte.

Witte biotechnologie
Met name voor het produceren van chemicaliën en transportbrandstoffen zijn processen die gebruikmaken van micro-organismen in opkomst. Biokatalyse (gebruik van enzymen) en biosynthese zijn hier voorbeelden van. De processen genereren weinig reststromen en vinden plaats bij lage temperatuur.

Thermochemische conversie
Hiertoe behoren technieken als torrefactie, vergassing, pyrolyse en mee- en bijstook. Bij vergassing van biomassa ontstaat een synthesegas, waaruit weer chemicaliën en transportbrandstoffen geproduceerd kunnen worden. Bij- en meestook van biomassa voor energieopwekking is een goede route voor reststromen die niet op een hoogwaardigere wijze verwerkt kunnen worden.

Met eerste generatie technologie kunnen voedseldelen van gewassen zoals graan, maïs, koolzaad e.d. worden omgezet in producten als bioethanol en biodiesel. De tweede generatie technologie maakt het mogelijk ook de reststromen zoals loof en stengels om te zetten in deze producten. 
Natuurlijk heeft tweede generatie technologie de voorkeur. Daarmee is eerste generatie technologie echter niet meteen ongewenst. Zolang gebruik wordt gemaakt van duurzame biomassa (overschotten en teelt die voedselvoorziening en biodiversiteit niet aantast) is er geen reden om tegenstander te zijn van eerste generatie technologie. De economie en de netto CO2-reductie zullen uiteindelijk bepalen onder welke condities eerste generatie technologie nog toegepast zal worden

30% energie uit groene grondstoffen in 2030! Groene grondstoffen zijn in 2030 de basis voor:

• 25% van de chemicaliën 
• 25% van het elektriciteitsverbruik
• 17% van het warmteverbruik
• 60% van de transportbrandstoffen    

1. Vergroot aanbod binnenlandse biomassa:  
   - Verhoog efficiëntie huidig gebruik biomassa, hoogwaardigere verwerking van reststromen.  
   - Verhoog gewasopbrengst en landbouwefficiëntie en exporteer deze kennis ook naar het buitenland.  
   - Ontwikkel aquatische biomassa: algen, wieren, waterplanten, biosaline.  
2. Realiseer import van duurzame biomassa:  
   - Uitwerken duurzaamheidscriteria, ervaring hiermee opdoen. 
   - Pilots en demonstratieprojecten in exportregio’s ondersteunen.  
3. Stimuleer coproductie (bioraffinage, fermentatie en thermochemische conversie): initieer met landbouw, chemie en energiesector een publiek-privaat programma dat een forse impuls geeft aan onderzoek, demonstratie en investeringen.
4. Certificeer groene producten (groen gas, bioethanol, biodiesel, biomethanol, biomaterialen en groene chemicaliën e.d.).
5. Richt een publiek-privaat Venture Capital-fonds op voor bedrijven die vervolginvesteringen doen op het gebied van duurzame energie (geen starters maar doorgroeiers).
6. Stimuleer een ‘level playing field’ voor alle energievormen en -dragers:  
   - sluit aan bij en bevorder een EU bio-energiebeleid; 
   - zorg dat een coherent energiebeleid ontstaat waarbij de mate van CO2-reductie leidend is zonder onbedoelde suboptimalisaties naar één technologie of sector (zoals MEP-subsidies op elektriciteitsproductie).     

• Het platform ontwikkelt een visie op de inzet van groene grondstoffen ter vervanging van fossiele grondstoffen in het jaar 2030 en zorgt voor de aanscherping van de transitiepaden die naar de realisatie van deze visie moeten leiden.
• Het platform stimuleert en faciliteert marktpartijen bij het starten van experimenten en bedrijvigheid op het gebied van groene grondstoffen. 
• Het platform draagt bij aan gunstige condities voor experimenten: identificeren en wegnemen marktbelemmeringen en advisering aan de overheid over benodigd beleidskader, zoals regelgeving en fiscale stimulering. 
• Het platform volgt internationale ontwikkelingen en gaat samenwerkingsverbanden aan met vooraanstaande bedrijven en kennisinstellingen in het buitenland.   

Het platform richt zich op partijen die samen de EnergieTransitie kunnen realiseren:

• marktpartijen (grote bedrijven en MKB)
• kennisinstellingen
• overheden (nationaal, regionaal, lokaal)
• maatschappelijke organisaties   

Het platform organiseert bijeenkomsten en workshops rondom een of meer transitiepaden. Het doel hiervan is de realisatie van oplossingen te bespreken, elkaar te informeren over voortgang, en knelpunten te inventariseren en te agenderen.
Bijeenkomsten en andere activiteiten worden aangekondigd op deze website, via persoonlijke uitnodigingen en in de Nieuwsbrief Energietransitie en Energieonderzoek. Wilt u de nieuwsbrief ontvangen? Ga dan naar Nieuwsbrief op de algemene EnergieTransitie-website.
U kunt ook direct contact opnemen met de platformsecretaris voor overleg over de mogelijkheden. Dit is met name nuttig in de onderstaande gevallen:

• U bent als ondernemer, lokale/regionale overheid of belangenorganisatie betrokken bij projecten met groene grondstoffen (of u wilt daarbij betrokken worden).
• U zoekt partijen om uw project te versterken en op te schalen. 
• U ondervindt belemmeringen in de markt of het beleidskader van de overheid. Over deze belemmeringen en mogelijke oplossingen wilt u in gesprek gaan met collega’s om tot gezamenlijke standpunten en adviezen aan de overheid te komen.      

Het platform treedt op als aanspreekpunt, makelaar, coördinator en facilitator. Heeft u bepaalde ideeën of wilt u activiteiten ontwikkelen op het terrein van groene grondstoffen? Neem dan contact met ons op. Gezamenlijk kunnen we dan bekijken welke ondersteuning wij u kunnen geven. 
Wat het platform niet zelf doet, is het verstrekken van subsidies of het stimuleren van individuele projecten. Voor informatie over subsidieregelingen kunt u terecht bij SenterNovem. Er zijn onder andere regelingen voor demonstratieprojecten (Unieke Kansen Regeling) en lange termijn energieonderzoek (EOS). Het platform kan geen invloed uitoefenen op de uiteindelijke toekenning van de subsidie: dit zou tot belangenverstrengeling kunnen leiden.
Daarnaast is er een koplopersloket (ondergebracht bij het Ministerie van VROM), dat ondernemers verder helpt bij vragen en problemen op het gebied van vergunningen en wet- en regelgeving.

Dit kan alleen op uitnodiging. Neem voor meer informatie contact op met de platformsecretaris.