Hoe kunnen overheden duurzaam inkopen?

Organisaties kunnen producten en diensten duurzaam inkopen door bij elke aanbesteding en inkoop duurzaamheidcriteria toe te passen. Het ministerie van VROM heeft samen met de gezamenlijke overheden duurzaamheidcriteria opgesteld voor verschillende productgroepen die de overheid inkoopt: van kantoormeubelen en elektriciteit tot wegen en kantoorgebouwen. Als uitgangspunt geldt dat de kosten niet substantieel stijgen en er voldoende aanbod is op de markt. De criteria zijn daarnaast juridisch getoetst aan de aanbestedingsrichtlijnen en zo opgesteld dat alle overheden ze kunnen toepassen.

Eisen en meer
Overheden die duurzaam inkopen gebruiken in ieder geval de eisen die voor verschillende productgroepen zijn geformuleerd. Het gaat hierbij om drie soorten eisen: geschiktheideisen aan de leverancier, minimumeisen aan het product en contractbepalingen. Het gebruik van deze eisen is bepalend voor het percentage duurzaam inkopen. 

Naast het gebruiken van eisen zijn er ook andere mogelijkheden om een duurzamer product, dienst of werk in te kopen. Voor verschillende productgroepen zijn bijvoorbeeld duurzaamheidwensen geformuleerd. De wensen bevatten punten waarop leveranciers zich kunnen onderscheiden, net als uiteraard op prijs en service. Er zijn twee soorten: selectiecriteria aan de leverancier of gunningcriteria aan het product. 

Daarnaast kan in de voorbereidingsfase duurzaamheidwinst behaald worden door de inkoopvraag goed te overdenken. Het kan bijvoorbeeld slimmer zijn om geen losse digitale reproductieapparatuur aan te schaffen maar alles-in-één apparaten. Dit kan een kostenbesparing opleveren en veroorzaakt minder milieubelasting. Zo zijn voor een productgroep verschillende aandachtspunten geformuleerd voor de voorbereidingsfase, specificatiefase en gebruiksfase van het inkoopproces. Op de pagina over de criteria vindt u de informatie per productgroep. 

Overheden kunnen ook eigen (andere of verdergaande) criteria opnemen bij aanbestedingen en inkopen. Bijvoorbeeld inkopen die aansluiten bij hun klimaatdoelstellingen of beleid op het gebied van arbeidsparticipatie. Overheden kunnen met hun inkoop zelfs bewust proberen duurzame innovaties uit te lokken en zich opstellen als launching customer. Elke inkoop is uniek en biedt specifieke kansen op het gebied van duurzaamheid.

Hulp bij duurzaam inkopen
Wie serieus met duurzaam inkopen aan de slag gaat, krijgt ook te maken met het bepalen van ambities en het inbedden van duurzaam inkopen in de organisatie. Als u met duurzaam inkopen aan de slag wilt, kunt u gebruik maken van verschillende hulpmiddelen. Op de pagina Aan de slag met duurzaam inkopen vindt u bijvoorbeeld de Handleiding duurzaam inkopen en praktijkvoorbeelden. 

Kosten en baten 
Een van de uitgangspunten bij de vaststelling van de duurzaamheidcriteria is dat de toepassing ervan niet mag leiden tot substantieel hogere kosten. Hierbij is het van belang te kijken naar de zogenoemde Total Cost of Ownership. Ook zijn andere kosten en baten belangrijk, zoals maatschappelijke kosten, baten voor de inkopende overheid en het feit dat toename van de vraag leidt tot dalen van de prijs.