Duurzaam inkopen gaat uit van een goede balans tussen mens, omgeving en economie (people, planet, profit). Dit betekent dat organisaties die duurzaam inkopen rekening houden met het milieu en met sociale aspecten. Met sociale aspecten wordt bijvoorbeeld gedoeld op arbeidsomstandigheden, zoals kinderarbeid. Bij milieuaspecten gaat het om het effect op het milieu, bijvoorbeeld door energie- of materiaalgebruik.

De Rijksoverheid wil in 2010 voor 100 procent duurzaam inkopen. Gemeenten streven naar 75 procent in 2010 en 100 procent in 2015. Provincies en waterschappen hebben minimaal 50 procent in 2010 als doel gesteld en zijn in gesprek over verhoging. In de veelgestelde vragen over de doelstelling in 2010 leest u meer hierover.

Overheidsorganisaties geven jaarlijks meer dan 50 miljard euro uit aan inkopen en aanbestedingen. Dit vormt een substantieel deel van de markt voor onder andere kantoorartikelen, weg- en bouwwerkzaamheden, transportmiddelen en energie. Door het goede voorbeeld te geven en duurzaam in te kopen, geeft de overheid de markt voor duurzame producten een stevige impuls.

Het ministerie van VROM heeft met de gezamenlijke overheden duurzaamheidcriteria vastgesteld voor verschillende productgroepen: van kantoormeubelen en elektriciteit tot wegen en kantoorgebouwen. Op basis hiervan kunnen overheden hun producten en diensten duurzaam inkopen. Sociale criteria zijn vanaf het najaar 2009 beschikbaar. Bij vraag 9 leest u welke ondersteuning Agentschap NL biedt.

De doelstelling 100% betekent dat een organisatie uiterlijk vanaf 1 januari 2010 in alle publicaties van aanbestedingen/offerteaanvragen alle duurzaamheidseisen opneemt en er daarmee voor zorgt dat het resultaat van de inkoop voldoet aan de eisen. De organisatie kan zich verantwoorden over uitzonderingen. Bij 75% en 50% gaat het om inkopen die optellen tot minimaal 75% respectievelijk 50% van het jaarinkoopvolume. In de veelgestelde vragen over de doelstelling in 2010 leest u meer hierover.

Het ministerie van VROM meet tweejaarlijks de voortgang van de doelstellingen met de Monitor Duurzaam Inkopen. Minister Cramer rapporteert met deze monitor aan de Tweede Kamer. En de overheden krijgen hiermee inzicht in hun prestaties van duurzaam inkopen. In het najaar van 2010 zal de derde Monitor Duurzaam Inkopen plaatsvinden. Meer informatie vindt u op de pagina over de Monitor Duurzaam Inkopen.

De score op duurzaam inkopen wordt berekend aan de hand van het inkoopvolume in euro’s. Voorbeeld: productgroep A, B, C, D en E met elk een inkoopvolume van 100.000 euro en productgroep F met een inkoopvolume van 500.000 euro zijn ingekocht (in totaal 1.000.000 euro). Productgroepen E en F zijn duurzaam ingekocht, oftewel de inkopen voldoen aan de eisen (geschiktheidseisen, minimumeisen en contractbepalingen) die op dat moment voor de desbetreffende productgroepen waren opgesteld (in totaal een inkoopvolume van 600.000 euro). De score op duurzaam inkopen is dan naar inkoopvolume 60 procent (600.000/1.000.000 euro). In de veelgestelde vragen over de doelstelling in 2010 leest u meer hierover.

Bedrijven die willen leveren aan de overheid krijgen te maken met eisen en wensen van overheden op het gebied van duurzaamheid. Overheden gebruiken hiervoor de criteria die het ministerie van VROM samen met de gezamenlijke overheden heeft vastgesteld. Op de website van Agentschap NL zijn voor verschillende productgroepen de criteria te vinden. Op de website Marktplaats Duurzaam Inkopen Overheid van MVO Nederland kunnen bedrijven aangeven dat ze voldoen aan de criteria voor duurzaam inkopen van de overheid. Wilt u meer weten over wat duurzaam inkopen betekent voor bedrijven, hoe zij zelf duurzaam kunnen inkopen of wilt u meer weten over maatschappelijk verantwoord ondernemen, kijk dan op de website van MVO Nederland. 

Dit vragen veel inkopers en bestuurders zich af voordat zij beginnen. Als je alleen naar de aanschafkosten kijkt, is het antwoord op deze vraag wellicht 'ja'. Maar het is ook van belang te kijken naar de gebruiks- en afdankingskosten, de zogenoemde Total Cost of Ownership. Meer hierover leest u op de pagina Kosten en baten van duurzaam inkopen.

Agentschap NL biedt ondersteuning in de vorm van:
• Criteria voor duurzaam inkopen
• Handleiding als hulpmiddel bij het gebruik van de criteriadocumenten
• Deelnameverklaring waarmee de intentie kan worden uitgesproken
• Praktijkvoorbeelden
• Kennisnetwerk voor overheden
• Overzicht van de hulpmiddelen

Ook in Europees verband staat duurzaam inkopen op de agenda. Het gaat hier primair om Green Public Procurement (GPP), dus ‘groen’ inkopen, met vooral aandacht voor milieu aspecten. Toch komt er steeds meer aandacht voor de sociale aspecten. De EU werkt aan het ontwikkelen van een toolkit om inkopers in Europa te ondersteunen bij groen of duurzaam inkopen. Voor 10 productgroepen zijn criteria ontwikkeld, voor nog eens 10 productgroepen zijn criteria in concept gereed. Meer informatie is te vinden op de website van de EU: http://ec.europa.eu/environment/gpp/index_en.htm. Agentschap NL levert hiervoor input vanuit de Nederlandse criteriaontwikkeling.

De procedure van criteriaontwikkeling is vastgelegd in dit document. Het proces bestaat uit een zestal fasen. Op de pagina over criteriaontwikkeling vindt u meer informatie over onderhoud en herziening van de criteria en hoe u daarover kunt meedenken.

Aanbestedende diensten dienen zich voor wat betreft inkopen te houden aan de Europese aanbestedingsrichtlijnen. In Nederland zijn deze omgezet in het Besluit aanbestedingen speciale sectoren (Bass) en het Besluit aanbestedingen overheidsopdrachten (Bao). Daarom zijn alle criteria op juridische houdbaarheid getoetst door een interdepartementale Beleidsadviesgroep met deskundigen op het gebied van het aanbestedingsrecht. Dit betekent overigens niet dat het volgen van de criteriadocumenten voldoende is om een aanbesteding juridisch juist uit te voeren. Daarvoor blijft u in alle gevallen zelf verantwoordelijk. Meer informatie vindt u op de pagina over Juridische kaders.