CCT Top
SenterNovem

Transitiepapers

In opdracht van het ministerie van VROM zijn in 2004 verschillende ‘transitiepapers’ geschreven. Deze papers belichten diverse aspecten van transitiemanagement. Het gaat om beschouwingen met verwijzingen naar andere bronnen en waar mogelijk handelingsperspectieven voor degenen die betrokken zijn bij het aansturen van transities. U kunt de papers onderaan deze pagina downloaden. De reeks ‘transitiepapers’ is onder redactie van Douwe Jan Joustra tot stand gekomen. Mede-auteurs zijn dr. Anne Loeber (UvA), Annoesjka Nienhuis en Caroline van Leenders (NIDO), Harm Blanken (NovioConsult) en anderen.

Transitiepaper 1 aspecten van transitiemanagement
In een relatieschema wordt een aantal aspecten van transitiemanagement weergegeven en vervolgens beschreven. Dit paper geeft een overzicht en is de beschouwen als introductie op de reeks transitiepapers.

Transitiepaper 2 competenties bij transities
Voor transities is het belangrijk dat vaste patronen kritisch worden bezien en de traditionele manier van partners werven voor veranderingsprocessen is daar één van. De juiste mensen, met de juiste kennis, ervaring en attitudes op de juiste plaats. Maar hoe kan dat worden gedaan en wat karakteriseert die juiste mensen? Dit paper gaat in op de waarde van het werken met een competentiegerichte aanpak.

Transitiepaper 3 zinvol netwerken voor transities!
In transitiemanagement is aandacht voor netwerken essentieel. Het beeld van de steen in de vijver is inmiddels vervangen door het beeld van de netwerken die rond knooppunten worden opgebouwd. Kan de transitiemanager gebruik maken van de knooppunten in zijn netwerk? Dit wordt nader bekeken in het paper over netwerken.

Transitiepaper 4 sturing bij transitie
Transities vragen een open oog voor verschillende belangen, het komen tot nieuwe allianties en innovatieve oplossingen, met een lange termijnperspectief. In dit transitiepaper komen enkele dilemma’s naar voren en wordt ingegaan op enkele kenmerken van nieuwe vormen van sturing die verbonden zijn aan het transitie-denken.

Transitiepaper 5 transitie en systeem: de eenheid van verandering
Als wordt gesproken over ‘transities’, dan vallen haast als vanzelfsprekend ook de termen ‘systeem’ en ‘systeeminnovatie’. Het systeembegrip wordt in dit paper beschreven en er worden enkele handreikingen voor de transitiemanager gegeven.

Transitiepaper 6 omgaan met onzekerheden
Omgaan met onzekerheden behoort tot de kwaliteiten die een transitiemanager zou moeten hebben. Het is meer dan alleen het ondergaan van onzekerheden, er zijn ook keuzes mogelijk. Een korte analyse en verwerking tot een handelingsperspectief, maken deel uit van dit paper.

Transitiepaper 7 duurzame innovatie
Verandering, door vernieuwing, komt tot stand door ontwikkeling, verspreiding en benutting van kennis. Daarbij spelen autonome processen een belangrijke rol en die kunnen versterkt worden door de goede omstandigheden te creëren. McElroy heeft een hanteerbare benadering die in dit paper wordt beschreven.

Transitiepaper 8 valkuilen en belemmeringen
Werken aan transities behelst in veel gevallen dat een andere manier van beleidsvoering wordt gehanteerd. Een belangrijk element in deze verandering is ‘durf’ of ‘lef’. Het kan betekenen dat de overheid kiest maar evengoed kan de overheid zichzelf belemmeren. Een korte analyse is in dit paper beschreven.

Transitiepaper 9 veranderen is leren, leren is veranderen
Deze notitie omvat allereerst een analyse van Anne Loeber (UvA) over leerprocessen bij transities richting Duurzame Ontwikkeling. Anne Loeber baseert zich in belangrijke mate op praktijkervaringen die zij ook beschreef en analyseerde in haar proefschrift ‘Practical Wisdom’. Verder is een notitie over sociaal leren toegevoegd waarin Harm Blanken (NovioConsult) de theorie van prof. Wildemeersch samenvat. 

Transitiepaper 10 over partnerschap en allianties
Opbouw, verankering en uitwisseling van kennis over transities is een belangrijk element in het proces om tot transities te komen. Dit paper gaat in op aspecten van partnerschap en alliantievorming. Vertrouwen speelt een belangrijke rol. Hoe staat de overheid daar in? Welke partners zijn ‘betrouwbaar’? Op zijn minst is commitment een essentiële factor voor partnerschap.

Transitiepaper 11 aansluiting, binding en commitment
Het abc voor de transitiemanager, is het thema van dit transitiepaper. Bij transities wordt gewerkt aan maatschappelijke veranderingsprocessen. Dat vraagt inzet van verschillende actoren: overheid, maatschappelijke organisaties, bedrijfsleven, kennisinstituten en onderwijs. Hoe kan de manager van zo’n transitie nu zorgen voor voldoende binding van de beoogde partners aan het veranderingsproces en hoe wordt die binding omgezet in daadwerkelijk commitment? 

Transitiepaper 12 duurzame mythes
In de discussies over de noodzaak tot duurzame ontwikkeling en de inhoudelijke discussies die daarbij worden gevoerd, komen veel vooronderstellingen tevoorschijn. Het zijn vaak de nieuwe urban legends of misschien zelfs wel de nieuwe ‘broodjes aap’. Beschreven worden negen mythes en 7 daaraan verbonden dilemma’s voor aansturing.

Downloads

Transitiepaper 1 aspecten  [pdf, 286,60 Kb]
Transitiepaper 2 competenties  [pdf, 27,36 Kb]
Transitiepaper 3 netwerken  [pdf, 25,46 Kb]
Transitiepaper 4 sturing  [pdf, 36,64 Kb]
Transitiepaper 5 systeem  [pdf, 53,53 Kb]
Transitiepaper 6 omgaan met onzekerheden  [pdf, 41,16 Kb]
Transitiepaper 7 duurzame innovatie  [pdf, 14,37 Kb]
Transitiepaper 8 belemmeringen  [pdf, 20,53 Kb]
Transitiepaper 9 leren en veranderen  [pdf, 152,04 Kb]
Transitiepaper 10 partnerschap en allianties  [pdf, 274,16 Kb]
Transitiepaper 11 aansluiting, binding en commitment  [pdf, 57,78 Kb]
Transitiepaper 12 duurzame mythes  [pdf, 20,76 Kb]
Wijzigingsdatum | 03-10-2005